على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2624

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

قتانة ( از باب كرم ) : اندك طعام گرديد آن مرد و كم خوار شد . قتائدة ( qot 'edat ) ا . ع . سربالائى كوه و پشته . قتب ( qatb ) م . ع . قتبه قتبا ( از باب نصر ) : رودهء بريان طعام داد او را . و نيز قتب : بر پشت ستور قتب نهادن . قتب ( qetab ) ا . ع . روده . ج : اقتاب . و ساز و ساخت شتر آبكش . و هر چه گرد و مدور باشد از شكم . و خوى گير كه زير پالان بر پشت ستور نهند . و خوىگير خرد به قدر كوهان شتر . قتب ( qatab ) و ( qetb ) ا . ع . پالان . و پالان خرد . ج : اقتاب . قتب ( qateb ) ا . ع . مرد تنگدل زود خشم . قتبة ( qetbat ) ا . ع . روده . ج : اقتاب . قتبى ( qotabiyy ) ص . ع . منسوب بقبيلهء قتيبة . قتة ( qattat ) ا . ع . واحد قت . قتد ( qatad ) ا . ع . چوب پالان . ج : اقتاد و قتود . قتد ( qatad ) م . ع . قتدت الابل قتدا ( از باب سمع ) : دردگين شكم شدند آن شتران از خوردن قتاد . قتدة ( qatedat ) ص . ع . ابل قتدة : شتران دردگين شكم از خوردن قتاد . قتر ( qatr ) ا . ع . اندك از قوت كه جان را نگاهدارد . و قوت روز گذار كه بدان روز گذرانند . قتر ( qatr ) م . ع . قتر الشيئ قترا ( از باب نصر ) : برهم نهاد بعض آن چيز را بر بعضى . و قتر الدرع : ميخ دوز كرد آن زره را . و قتر الشيئ : لازم گرفت آن چيز را . و قتر على عياله قترا و قتورا ( از باب نصر و ضرب ) : تنگ كرد نفقه را بر عيال خود . و نيز قتر : قوت روز گذار دادن . قتر ( qatr ) و ( qatar ) ا . ع . قدر . قتر ( qatr ) و ( qatar ) م . ع . قتر قترا و قترا ( از باب سمع و نصر و ضرب ) : بخور كرد . و قترت القدر : بلند گرديد و پراكنده شد بوى ديگ افزار آن ديگ . و كذا : قتر الشواء و قتر العظم . قتر ( qetr ) ا . ع . نوعى از پيكان تير . و تير خرد . و نى كه آن را بر هدف اندازند . قتر ( qotr ) و ( qotor ) ا . ع . كرانه و جانب . لغة فى قطر . ج : اقتار . قتر ( qatar ) ع . ج . قترة ( qatarat ) . قتر ( qater ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - استر و قاتر . قتر ( qater ) ا . ع . مرد متكبر . قتر ( qotor ) ع . ج . قترة . قترة ( qetrat ) ا . ع . ابو قترة : شيطان . و كنيهء ابليس . و ابن قترة : مارى خبيث ريزه . قترة ( qotrat ) ا . ع . گازهء صياد . و تودهء پشك . و تودهء سنگريزه . قترة ( qatrat ) ا . ع . گرد و غبار . قترة ( qatarat ) ا . ع . گرد و غبار . ج : قتر ( qatar ) . قوله تعالى : تَرْهَقُها قَتَرَةٌ . قتع ( qet ' ) ا . ع . خانهء زنبور عسل در غار نزديك تك . قتع ( qata ' ) ا . ع . كرمك سرخ چوبخوار . قتعة ( qata'at ) ا . ع . خوار و حقير . و كرمكى كه ديوچه گويند . و واحد قتع . قتق ( qateq ) ا . پ . قاتق . قتقتة ( qatqatat ) م . ع . قتقت قتقتة : سخن چينى نمود . قتل ( qatl ) م . ع . قتلته قتلا ( از باب نصر ) : بيرون كردم جان آن را و كشتم آن را . و قتله و قتل به قتلا و تقتالا و قتلة : مىراند و كشت او را . و قتل الرجل ( مجهولا ) : كشته شد آن مرد ، و ان كان قتله الجن و العشق يق : اقتتل . و قتل الرجل : بر تن آن مرد زد . و قتل راسه : بر سر او زد . و قتل الشيئ خبرا قتلا : نيكو دانست آن خبر را . قوله تعالى . وَ ما قَتَلُوهُ يَقِيناً اى لم يحيطوا به علما . و قتل الشراب : آميخت آن شراب را به آب . و قتله قتلة سوء : ببدى كشت آن را . و قوله تعالى : قُتِلَ الْإِنْسانُ ما أَكْفَرَهُ اى لعن . قتل ( qatl ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كشتار . و كشته شدن . و ذبح . و شهادت . و هلاكت و وفات . و خونريزى . و قتل عام : كشتار عام و خونريزى كه در آن ابقا بر زن و مرد و بزرگ و كوچك و دوست و بيگانه و مجرم و غير مجرم نكنند مانند خونريزى اسكندر مقدونيائى و چنگيز مغل در اين مملكت . قتل ( qetl ) ا . ع . دشمن جنگ آور و مقاتل . و دوست و صديق . ج . اقتال . و همتا و مانند . و دلير . و پسر عمو . و داناى بدى و فساد . و انه لقتل شر يعنى او داناست مربدى را . قتل ( qotl ) و ( qotol ) ع . ج . قتول ( qatul ) . قتلاء ( qotala ' ) ع . ج . قتيل . قتلان ( qetl ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه : دو همتا . قتلة ( qatlat ) ا . ع . يك مرتبه كشتار و يك دفعه كشتن . قتلة ( qetlat ) ا . ع . نوع و هيئت كشتن . و قتلة سوء : ببدى كشتن . و پدر كشى . و شر قتلة : ببدترين هيئتى كشتن . قتلة ( qetlat ) م . ع . قتل قتلا و تقتالا و قتلة . مر . قتل . قتلة ( qatalat ) ع . ج . قاتل . قتلگاه ( qatl - g h ) و قتلگه ( qatl - gah )